Orkufrek starfsemi

Fulltrúar frá Landsneti komu á Hornafjörð til að kynna niðurstöður sínar um hversu mikla orku er hægt að afhenda úr spennistöðinni í Hólum.  Það skiptir máli þegar rætt er um möguleika á uppbyggingu orkufreks iðnaðar, s.s. gagnavers.  Þessi mál skipta bræðsluna líka miklu máli enda kallar starfseminn þar á mikla orku þegar starfseminn er sem mest.  Niðurstaðan var sú að hægt væri að afhenda 20-40 mw til viðbótar í spennistöðinni sem gefur góðar vonir um að hægt verði að setja upp 25 mw gagnaver ef einkaaðilar ná samningi um uppbyggingu slíks vers.

Í gærkvöldi hreyfðust mál enn frekar varðandi uppbyggingu nýrra parhúsa á Hornafirði en ég á von á að hlutir fari að skýrast í næstu viku.

Í dag fékk ég heimsókn frá Hlyni Pálmasyni og Jóni Björnssyni sem sögðu frá áhugaverðum hugmyndum um hönnun og listastarfsemi á Hornafirði.  Í kjölfarið safnaði ég mér gögnum um Klink og Bank sem var samfélag grasrótarlistar í Reykjavík fyrir nokkrum árum.  Við þann lestur sannfærðist ég ennfrekar að hugmyndir þeirra Hlyns og Jóns gætu orðið staðnum mjög til framdráttar.

 

Óvissan minnkar ekki í kjölfar Kastljóssviðtals

Ég skrifaði á bloggið mitt í janúar eftirfarandi um bankahrunið, fullyrðingar stjórnmálamanna og orð viðskiptamanna um atburði síðustu mánaða og aðdraganda þeirra:  ,,Spurningunni um hvað er rétt og hvað er rangt í þessu öllu er ekki auðvelt að svara.  Ekki ætla ég að hrapa að einhverri niðurstöðu fyrr en ég veit meira um aðdraganda bankahrunsins og það sem gerst hefur síðan í haust.  En ég óska eftir upplýsingum sem fyrst til að geta metið það."

Það var í raun fáum spurningum svarað í kvöld í Kastljósinu heldur leikinn enn einn leikurinn í þessu snúna tafli sem á sér stað í þjóðlífinu.  Davíð opnaði á nokkur mál og greindi frá upplýsingum sem hann telur sig hafa um þau.  Um annað neitaði hann að tala og ætlar að eiga það til góða þar til honum finnst tímabært að leika taflmönnum sínum næst í skákinni.  Ég ítreka enn og aftur að rannsókn þurfi að fara fram. Fullyrðingar stjórnmálamanna geta ekki stuðst við orð og sögusagnir heldur verða þeir að reiða fram hrein og klár gögn.  Hvenær fáum við til dæmis að sjá minnisblöð og bréf þar sem Seðlabanki Íslands varar ríkisstjórnina við hruninu?  Hvenær verður dreginn upp heilleg mynd af krosstengslum, meintum skattsvikum og lánafyrirgreiðslu bankanna til "þekktra einstaklinga í þjóðlífinu og stjórnmálum" eins og Davíð fullyrti að hefðu fengið sérstaka meðferð hjá einkabönkunum.?  Mér nægir ekki að hlusta á stjórnmálamennina heldur vil sjá þessi gögn með berum augum sjálfur til að geta lagt mat á þau.

Ég ræddi við einn fulltrúa úr skilanefndum bankanna um daginn sem ég treysti vel.  Sá sagði að ásandið væri ekki gott en við yrðum fljótari að vinna okkur út úr þessu en margir héldu. 

Þjónusta sveitarfélagsins í sveitum

Við höfum fengið talsverð viðbrögð við þeirri breytingu sem varð á sorpmálum í sveitum þegar bláu gámarnir voru teknir og í staðinn settar upp grenndargámarstöðvar.  Átakinu lýkur þegar lífrænn gámur verður settur upp í hverri sveit og síðan verða timburgámur og brotajárnsgámur á ferðinni um sveitirnar til að hreinsa upp hjá bændum og íbúum í sveitum. Einnig er rúlluplast hirt reglulega.  Allt á þetta að skila okkur fram á veginn í umhverfismálum en í þessu er auðvitað fólgnar töluverðar breytingar sem kalla á aðlögun fyrir íbúa og fyrirætki í sveitinni.  Sitt sýnist hverjum eins og oft áður.  Mín skoðun er sú að þetta sé nauðsynlegt til að ná fram aukinni flokkun á sorpi og endurnýtingu á úrgangi.  Bláu gámarnir hvöttu ekki til flokkunar og endurvinnslu.  Mikilvægt er að vinna að þessari aðlögun með íbúum og ef ég þekki þá sem fara með málaflokkinn hjá sveitarfélaginu rétt mun ekki standa á þeim í þeirri vinnu.

Það er afskaplega bagalegt að fjarskiptasjóður hafi ekki enn farið af stað með uppsetningu á háhraðatengingum í dreifbýlinu.  Því hefur sveitarfélagið áhuga á að koma upp staðbundnu neti ef það er mögulegt en skilyrði er að reksturinn verður á sanngjörnu verði fyrir íbúa í dreifbýlinu.  Síðan finnst mér að sveitarfélagið verði að skoða allar leiðir til að styðja fjölskyldur að koma börnum í íþróttir og félagslíf með jafnöldrum.  Slíkt mætti til dæmis gera með niðurgreiðslum líkt og fyrir foreldra leikskólabarna.  Þessi tvö mál finnst mér skipta miklu máli fyrir sveitirnar og búsetu þar.

 

Mánudagur

Fyrir helgina sat ég byggðamálaráðstefnu Sambands sveitarfélaga í Borgarnesi.  Það var ágæt ráðstefna en nú er unnið að endurskoðun byggðaáætlunar.  Einnig fundaði ég með Sameignarfélaginu Fell sem er félag landeigenda Fells í Suðursveit og þar með Jökulsárlóns.  Í dag var ákveðið að setja á fót þriggja manna hóp sem myndi hefja vinnu að deiliskipulagi fyrir Jökulsárlón sem stendur saman af einum fulltrúa frá sameignarfélaginu, rekstraraðila við Jökulsárlón og fulltrúa sveitarfélagsins.  Mitt mat er að hér sé um mikið hagsmunamál fyrir samfélagið að ræða og mikilvægt að ná fram heildarskipulagningu á svæðinu til að rekstraraðili hafi svigrúm til að byggja upp þjónustu fyrir þann fjölda sem sækir staðinn heim.  Einnig var að heyra á sameignarfélaginu að áhugi sé fyrir enn frekari uppbyggingu við þennan einstaka stað.  Í dag var ég í sambandi við menntamálaráðuneytið um samvinnu sveitarfélagsin í menningarmálum.  Málið var síðan tekið fyrir á bæjarráðsfundi þar sem ákveðið var að óska eftir fundi með menningarfulltrúa Suðurlands og Austurlands og fulltrúa ráðuneytisins um áherslur Hornfirðinga.  Tók saman helstu áherslumál er varðar aðkomu ríkisins að uppbyggingu samgangna, atvinnulífs og opinberrar þjónustu hér á Hornafirði. Nú eru prófkjör framundan og svo kosningar í apríl.   Fyrir helgi kom tilboð í allar íbúðir sveitarfélagsins sem var nokkuð hagstætt.  Á bæjarráðsfundi í dag var mér og Hauk Inga falið að vinna áfram að málinu.

 

Þriðjudagur

Breytingar hafa orðið á skipan æskulýðs- og íþróttamála, skólamálum og í farvatninu eru breytingar í stjórnsýslunni.  Á borðinu hef ég einnig tillögur um breytingar á nefndaskipan sveitarfélagsins og stjórn og fundarsköpum sveitarfélagsins. 

Segja má að flutningur grunnskólans úr Nesjum á Höfn hafi hafist fyrir alvöru í dag þegar lausu kennslustofurnar við Nesjaskóla voru tæmdar.  Búið er að samþykkja tilboð í flutning á stofunum og unnið er nú að hönnun á breytingum í Hafnarskóla.

Átti leið í íþróttahúsið í dag ásamt Jóni félagsmálastjóra til að funda með starfsmönnum þar um starfsmannastefnuna nýju.  Við ræddum margt annað s.s. rekstur og starfsfyrirkomulag í nýju sundlauginni.  Á göngunni gátum við ekki betur séð en að jarðvegsframkvæmdir væru hafnar við byggingu nýrrar lögreglustöðvar á Hafnarbrautinni, við hliðina á Sýslumanninum.

Í gær fór ég inn að Grjótbrú, vatnslindarinnar sem fyrirhugað er að nota til útflutnings á vatni.  Þar hafa starfsmenn bæjarins ásamt verktökum unnið að því að útbúa vatnsbólið sem best til að hægt sé að rennslismæla vatnsbólið og tryggja gæði þess.  Magnið sem ég sá í gær stendur fyllilega undir þeim væntingum sem við höfðum við undirskrift samninga í haust.

 

Mánudagur

Á laugardaginn var mér boðið á opin fund Vinstri grænna hér á Hornafirði að fjalla um stöðu sveitarfélaga á Íslandi og stöðuna hér heima fyrir.  Atli Gíslason, alþingismaður, var einnig á fundinum og var mjög upplýsandi um ástandið í þjóðfélaginu og hvernig hann sæi næstu ár fyrir sér. 

Venjan á Íslandi er að tala um ríkið annars vegar og sveitarfélög hins vegar þegar rætt er um þessi tvö stjórnsýslustig landsins.  Þetta er í raun villandi því réttara væri að segja að ríkið samanstæði annars vegar af landstjórn og hins vegar sveitarfélögum.  Sveitarfélögin eru hluti af ríkinu.  Við getum í byrjun spurt okkur þeirrar grundvallarspurningar af hverju þarf að skipta ríkinu í tvö stjórnsýslustig en ekki hafa það bara eitt eða t.d. þrjú eins og víða tíðkast, m.a. á Norðurlöndunum.  Svarið mitt er að sveitarfélögin eiga tilverurétt vegna þess að sumar ákvarðanir þarf að taka sem næst þeim sem málin varða.  Þau mál sem ég skírskota til eru einkum mál sem lúta að heilsu, öryggi , menntun og umönnun.  Í raun er verið að tala um langstærsta hluta rekstur velferðarkerfisins eins og við þekkjum það að og löggæslu.  Eitthvað sem snertir daglegt líf íbúanna með beinum hætti.  Það hefur ekkert stjórnvald eins góð tækifæri að laga þjónustuna að þörfum einstaklingsins eins og staðbundið stjórnvald. Leiðirnar sem farið er aðþví eru hins vegar umdeilanlegar og þess vegna þurfum við sveitarstjórnir sem kosnar eru með lýðræðislegum hætti.  

Góðar umræður sköpuðust um landbúnaðarmál, efnahagsástandið, næstu kosningar og Evrópusambandið.  Fann ég það glöggt að kærleikur minn gagnvart ESB átti ekki upp á pallborðið hjá flestum fundarmönnum.  Mitt meginsjónarmið í Evrópusambandsmálum er að efast mjög um ágæti sambandsins en ég tel samt einsýnt að fara eigi í aðildarviðræður til að vita fyrir fullt og allt þá kosti sem við raunverulega eigum gagnvart ESB.  Eins og einn fundarmaður orðaði það ágætlega að það kemst ekki friður í þessi mál á Íslandi fyrr en þjóðin hefur fengið að segja sína skoðun á aðildarsamningi í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Föstudagur

Fræðaþingið hélt áfram í dag.  Fyrir hádegi var áherslan á smáframleiðslu matvæla og nýsköpun í dreifbýli.  Það er margt að gerast í matvælavinnslu á Íslandi en þörf er á að móta skýra stefnu, bæði heima fyrir og á landsvísu.  Eftir hádegi fylgdist ég með málstofu um endurheimt landgæða sem bar yfirskriftina Frá sandi til skógar. Fyrst var rætt um hnignun gróðurfars frá landnámi.  Einnig voru sérstakir fyrirlestrar um Skeiðarársand og Skógey.  Framvindan á báðum þessum stöðum er mjög áhugaverð.  Rannsóknir á breytingum í náttúrunni eru gríðarlega mikilvægar fyrir alla stefnumótun um landnýtingu og búsetuskilyrði í framtíðinni.  Rannsóknir á gróðuframvindu er mikilvæg til að spá í ástand jarðvegs og þar af leiðandi skilyrði til ræktunar í framtíðinni, jöklabreytingar verður að vakta og rannsaka til að hægt verði að skipuleggja byggð og staðsetja vegi og brýr á skynsamlegan hátt og loftslagsbreytingar sem leiða til hækkandi sjávarborðs eru auðvitað grundvallar atriði er varðar hafnaraðstæður, fiskgengd og möguleika til sjósóknar. Stundum finnst mér vanta skilning á nauðsyn grunnrannsókna á náttúrunni.

Var í sambandi heim út af ýmsum málum.  Meðal annars fengum við í morgun tilboð í uppsetningu búnaðar sem tryggir grófhreinsun fráveitunnar á Höfn og í Nesjahverfi.  Það er mjög hagstætt og núna er eingöngu eftir að fá samþykki HAUST fyrir þessari lausn.  Ef allt gengur upp þá er líklegt að þetta sé fullnægjandi hreinsun fyrir fráveituna.  Einnig hafði ég samband við fasteignasöluna INNI um gömlu sundlaugina.  Húsið verður bráðlega auglýst til sölu.  Ákvörðun um sölu verður ekki síður tekinn út frá hugmyndum um starfsemi sem þar á að vera en á grundvelli verðs.

Fimmtudagur

Sæki í dag og morgun fræðaþing landbúnaðarins sem fram fer í Reykjavík. Dagskráin er mjög áhugaverð og fjallar um stöðu landbúnaðar innanlands og alþjóðlegu samhengi.  Fundaði einnig í morgun með aðila sem hefur áhuga á uppbyggingu ferðaþjónustu á Hornafirði.  Í hádeginu með aðstoðarmanni rektor Háskóla Íslands og forstöðumanni fræðasetra HÍ á landsbyggðinni um framtíð fræðasetursins á Höfn en eins og aðrar opinberar stofnanir búa menn sig undir stórfelldan niðurskurð á fjárlögum 2010.

Fræðaþingið hófst kl. 9 með málstofu í húsakynnum Íslenskrar erfðagreiningar sem stóð til kl. 12.00.  Daði Már Kristófersson, hagfræðingur hjá Hagfræðistofnun Háskóla Íslands, ræddi um þjóðhagslegan kostnað við rekstur landbúnaðarkerfisins.  Sagði hann að mikilvægt væri að greina á milli útgjalda ríkissjóðs og þjóðhagslegs kostnaðar.  Þannig er stuðningur ríkisins til bænda mun hærri en þjóðhagslegur kostnaður.   Þjóðhagslegur kostnaður er um 1,5 – 2,5 miljarður á ári og hefur farið lækkandi. Ástæðan fyrir því að þjóðhagslegur kostnaður er ekki sama og útgjöld ríkisins er að ríkið er fyrst og fremst að færa fjármuni frá neytendum til framleiðenda.  Það er auðvitað hápólitískt mál en spyrja má hvað er fengið með þessum tilfærslum.  Nefna má í því samhengi matvælaöryggi á landinu, dreifða búsetu og varðveislu menningarlandslags en ábatinn af innlendri matvælaframleiðslu hefur ekki verið metinn í krónum talið.  Það er auðvitað ómöguleg staða fyrir landbúnaðinn að vera í að sífellt vera að verja eðlileg framlög ríkissjóðs til sín án þess að fyrir liggi greining á ábatanum.  Fyrir þessu ættu Bændasamtök Íslands að beita sér.

Simon Kay, sérfræðingur hjá ESB, ræddi um landbúnaðarstefnu ESB fram til 2013.  Hann sagði að styrkjakerfi fyrr á árum hafi hvatt til umframframleiðslu.  Núna er um beingreiðslur að ræða óháð framleiðslu. Aðrar greiðslur byggja á byggðastefnu sambandsins til að efla byggð á tilteknu svæði.  Framlög til bænda eru byggð á ákveðnum skilyrðum t.d. hvað varðar umhverfismál, heilbrigði matvæla og velferð dýra.  Markaðsstuðingur og útflutningsbætur eru hverfandi hluti styrkjanna.  ESB reynir að fylgjst vel með þróun landbúnaðar og eru til dæmis með virkt eftirlit um hvort stundaður sé landbúnaður með skýr gæðaviðmið og hvort raunverulegur landbúnaður sé stundaður á jörðunum því dæmi eru um að land hefur fallið úr ræktun og því verið breytt.  Landbúnaðarstefna ESB segir Simon byggir á 4000 þúsund ára arfleifð.  Rekja á rætur landskipulags til þess tíma.  Mjög ólíklegt að landbúnaður leggist af þar sem Landbúnaðarstefna ESB nær yfir þó hann kunni að breytast eitthvað til skamms tíma og auðvitað komi tækniframfarir áfram að hafa grundvallaráhrif á greinina.  Simon lagði áherslu á að efla rannsóknastofnanir og aðra aðila til að styðja við þróun og framtíð landbúnaðarins.

Guðmundur Sigþórsson skrifstofustjóri í Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytinu ræddi um áhrif landbúnaðarstefnu ESB á íslenskan landbúnað.  Hann sagði að þegar við inngöngu verði ákvæði stefnunar virk frá fyrsta degi en hugsanlega mætti fá tíma til aðlögunar.  Ef um aðlögun er að ræða eru aðilar sammála um að þær heyri til undantekninga, séu takmörkuð við efni og tíma, megi ekki leiða til marktækrar truflunar á samkeppni og síðan að setja upp áætlun um hvernig aðlögun á að gerast.  Aðildarsamningur eru 35 kaflar og er mjög umfangsmikill.  Hann sagði að miklar breytingar hafi verið árið 2003 þegar lagðir voru af framleiðslutengdir styrkir í styrkir á land sem nýtt er til landbúnaðarstarfsemi.  Sagði Guðmundur að ekki væri hægt að segja til um útkomu áður en aðilar hafi náð samningi.  Þegar ESB tók að horfa til norður með aðild Svía og Finna í stað þess að einbeita sér að mið- og suður Evrópu breyttist ýmislegt í stefnu sambandsins.  Kom fram hjá Guðmundi að í samningum við Finna við inngöngu þeirra árið 1995 máttu ríkin sjálf veita varanlegan styrk norðan 62°N vegna erfiðra skilyrða og kemur ekki til með að breytast nema að Finnland samþykki það.  Styrkinn má greiða á hektara lands eða á grip en stuðningurinn má ekki vera hærri en hann var fyrir aðild og leiða til umframframleiðslu.  Finnland náði að mati Guðmundar góðum samningi við ESB en lagði áherslu á að finnska ríkið greiddi stóran hluta af þeim stuðningi vegna sérákvæðisins eða 42% af öllum stuðningi til landbúnaðarins. 

 Eftir hádegi hlýddi ég á fyrirlestra um matvælaframleiðslu í breyttum heimi en starfsfólk Matís var áberandi í þeirri málstofu.  Það er mikill styrkur fyrir okkar samfélag á Hornafirði að Matís sé jafnöflugt í Nýheimum og raun ber vitni og nýja matvælasmiðjan þeirra að Álaleiru á eftir að verða lyftistöng fyrir matvælaframleiðendur í héraðinu.

Miðvikudagur

Tókum saman yfirlit yfir fyrirhugaðar framkvæmdir á næstu árum, mátum stofn- og rekstrarkostnað við þær eftir gefnum forsendum.  Mín skoðun er sú að horfa verður til rekstrarkostnaður jafn mikið og til stofnkostnaðar.  Enn auðvitað er mikilvægast að huga að notagildinu og hvernig tiltekinn framkvæmd eflir okkar samfélag.

Vann í mörgum málum í dag og fjölbreyttum.  Það sem efst er í mínum huga er hvernig best sé að haga fjármálum, útgjöldum og stefnu sveitarfélagsins næstu tvö árin þegar mesti öldugangurinn verður í þjóðlífinu.  Ég fylgist vel með öllu útgefnu efni um stöðu þjóðmála og efnahagsmála enda held ég að slíkar upplýsingar þurfi að vakta vel til að meta áhrifin hér á Hornafirði og vera sem best undirbúinn ef syrtir í álinn.  Mitt mat er að íbúar á Hornafirði geti verið nokkuð rólegir a.m.k. fram undir næstu áramót nema að eitthvað stórkostlegt breytist í okkar megin atvinnugreinum, sjávarútvegi, ferðamálum og landbúnaði sem ekki er fyrirséð í dag.

 

Þriðjudagur

Ég hef reynt að temja mér jákvæðni og raunsæi í lífinu en nú fallast mér nær hendur að fylgjast með leiðtogum landsins í íslenskum og erlendum fjölmiðlum.  Mér finnst satt best að segja að þau láti íslensku þjóðina líta illa út.  Tvo daga í röð birtast viðtöl við forsetann sem fær fólk til að hafa áhyggjur og skrípaleikurinn um Seðlabankann og landstjórnina heldur áfram.  Það er skortur á jákvæðum fréttum en nýr sjávarútvegsráðherra gæti nú gengið fram fyrir skjöldu, sýnt kjark og og gefið út upphafskvóta á loðnuveiðar.  Þjóðarbúið þarf jafnmikið á því að halda og aukningunni sem varð í þorskkvótanum hér í ársbyrjun.

Það sem er framundan er að undirbúa sundlaugaropnun.  Nýtt skipulag þarf að setja á um rekstur íþróttamannvirkja og taka ákvarðanir um opnunartíma, gjaldskrá o.fl.  Um þetta ræddum við Haukur Helgi og Stefán síðdegis í dag.

Það er einnig framundan að gera ákveðnar breytingar í stjórnsýslunni, á nefndum sveitarfélagsins og fundarsköpum.  Það þarfnast umræðu og góðs undirbúnings.